Veilig omgaan met eten
Adviezen bij verminderde afweer
Contact
Door sommige ziekten of behandelingen kan de afweer van het lichaam minder goed werken. Hierdoor is er meer kans op een infectie door voedsel. Om infecties zoveel mogelijk te voorkomen, is het belangrijk om veilig met eten om te gaan en hierbij extra te letten op de hygiëne.
Dit kan onder andere gebeuren bij bepaalde vormen van kanker van het bloed, beenmerg of de lymfeklieren die met intensieve chemotherapie worden behandeld. Bij intensieve chemotherapie worden naast kankercellen ook witte bloedcellen afgebroken. Hierdoor werkt de afweer tijdelijk minder goed. Ook bepaalde medicijnen kunnen de afweer verminderen.
Op deze pagina snel naar
Voor wie gelden deze adviezen?
Het is in de volgende gevalle belangrijk om deze adviezen te volgen:
- U gebruikt antibiotica of andere medicijnen om infecties te voorkomen (bijv. SDD-medicijnen): dit is een combinatie van minimaal 2 van de volgende medicijnen: fluconazol®, ciproxine®, colistine® of cotrimoxazol®.
- U gebruikt medicijnen die de afweer onderdrukken: bijvoorbeeld Neoral®, Prograft® en Cellcept® en/of Prednison® (vanaf 0,5 mg/kg lichaamsgewicht/dag).
De arts of verpleegkundige vertelt u wanneer en hoelang u deze adviezen moet volgen.
Eet deze producten niet
In sommige producten kunnen bacteriën of schimmels zitten die een infectie kunnen veroorzaken. Daarom is het belangrijk om de onderstaande producten niet te eten:
- Rauwe vis: zoals rauwe zalm, tonijn en schelpdieren zoals oesters. U mag deze producten wel eten als ze helemaal gaar zijn.
- Gerookte vis uit de koeling (voorverpakt): zoals forel, zalm, paling en makreel. Dit geldt voor vacuüm en anders verpakte vis. U mag deze vis wel eten als deze helemaal gaar is.
- Zoute haring: zoals Hollandse Nieuwe en maatjesharing. Zure haring uit een pot mag u wel eten, omdat deze eerst is verhit.
- Rauw of gedeeltelijk rauw vlees: zoals carpaccio, biefstuk, rosbief, tartaar, fricandeau en rollade. U mag het vlees wel eten als het helemaal gaar is.
- Rauwe, gefermenteerde of gedroogde vleeswaren: zoals salami, chorizo, cervelaat, droge worst, fuet, parmaham, rauwe ham, rosbief, fricandeau, filet americain, theeworst, ossenworst en boerenmetworst. U mag deze vleeswaren wel eten als ze helemaal gaar zijn.
- Paté en leverproducten: paté, leverpastei en leverworst.
- Zachte kaas van rauwe melk en rauwe melk: op de verpakking van kaas van rauwe melk staat ‘au lait cru’. Harde boerenkazen en schimmelkazen van gepasteuriseerde melk mag u wel eten.
- Rauwe en zachtgekookte eieren: eet alleen eieren die helemaal gaar zijn. De dooier moet goed gestold zijn.
- Rauwe kiemgroenten: zoals tuinkers, taugé en alfalfa. U mag deze wel eten als u ze helemaal gaar maakt of onderdompelt in kokend water.
- Probiotica: zoals Actimel®, Yakult®, Activia® en Vifit®. Vifit Sports mag u wel drinken.
Hygiënisch omgaan met eten
- Was uw handen voordat u eten klaarmaakt en voordat u gaat eten.
- Gebruik elke dag schone handdoeken, theedoeken en vaatdoekjes. Was deze op minimaal 60 graden.
- Gebruik schoon keukengerei van glas, kunststof of metaal. Gebruik geen houten keukengerei, zoals snijplanken of spatels.
- Was groente en fruit goed onder stromend water. Gebruik alleen verse en onbeschadigde groente en fruit, zonder bruine plekken.
- Maak vlees, kip, vis en eieren helemaal gaar.
- Warm een eerder bereid gerecht goed door. Doe dit niet vaker dan één keer.
- Houd rauwe en ongewassen producten apart van bereid en schoon voedsel. Zo voorkomt u dat bacteriën via uw handen, snijplanken, keukengerei of borden op ander voedsel terechtkomen.
- Ontdooi bevroren vlees in de koelkast of magnetron. Gooi het vocht dat bij het ontdooien vrijkomt weg en spoel het weg met heet water. Morst u dit vocht? Veeg het dan op met keukenpapier.
- Strooi zelf geen peper over gerechten. Bij het strooien kunnen kleine schimmeldeeltjes in de lucht komen die u kunt inademen. U mag peper wel eten.
- Pel zelf geen noten of pinda’s. Bij het pellen kunnen kleine schimmeldeeltjes vrijkomen die u kunt inademen.
Eten veilig bewaren
Volg deze adviezen om uw eten veilig te bewaren:
- Zet de koelkast op 4 graden.
- Bewaar producten die snel bederven in de koelkast.
- Laat een gerecht dat u niet direct eet snel afkoelen. Zet bijvoorbeeld de pan of schaal met het gerecht in een bak met koud water.
- Bewaar een bereid gerecht maximaal twee dagen afgedekt in de koelkast.
- Eet geen producten die langer dan één uur warm zijn gehouden, zoals bij een buffet.
- Bewaar melkproducten maximaal twee uur buiten de koelkast. Gooi ze daarna weg.
- Bewaar eten afgedekt, ook in de koelkast.
Hoe lang kunt u voedingsmiddelen bewaren?
Hoe korter u eten bewaart, hoe veiliger het is. Let op de houdbaarheidsdatum en de bewaarinstructies op de verpakking. Staat op de verpakking een kortere bewaartijd dan in onderstaand overzicht? Houd dan de bewaartijd op de verpakking aan. Bekijk hieronder het overzicht met bewaartijden.
Lees meer over bewaartijden
| Bewaartijden van geopende verpakkingen of producten zonder houdbaarheidsdatum | In de koelkast (max. 4°C) | In de diepvries (max. -18°C) |
|---|---|---|
| Rauwe bladgroenten zoals sla, andijvie, spinazie | 2 dagen | 1 jaar (kort gekookt) |
| Rauwe roerbakgroente en soepgroente | 2 dagen | |
| Verse kruiden, zoals basilicum, peterselie, koriander, tijm | 4 dagen | |
| Gesneden rauwkost - zonder dressing | 1 dag | 3 maanden |
| Aardbeien, bessen, bramen, frambozen, kersen | 1 dag | 8 maanden |
| Kiwi, perzik, nectarine, pruimen, druiven | 3 dagen | |
| Vruchtensalade, voorgesneden fruit, aangesneden meloen | 2 dagen | |
| Fruit uit blik of glas | 7 dagen | |
| Melk, pap gemaakt met melk (niet langer dan 2 uur buiten de koelkast) | 3 dagen | |
| Vla, karnemelk, kefir, slagroom (niet langer dan 2 uur buiten de koelkast) | 4 dagen | |
| Yoghurt, kwark, koffiemelk (niet langer dan 2 uur buiten de koelkast) | 5 dagen | |
| Rauw vlees, zoals rund, varken, kip (eet dit alleen als het helemaal gaar is) | 2 dagen | 4 maanden |
| Rauw bewerkt vlees, zoals gehakt, hamburger, slavink (eet dit alleen als het helemaal gaar is) | 1 dag | 2 maanden |
| Vleeswaren (alleen toegestane soorten) | 3 dagen | 1 maand |
| Rauwe vis, rauwe garnalen (eet dit alleen als het helemaal gaar is) | 1 dag | 3 maanden |
| Rauwe mosselen (eet dit alleen als het helemaal gaar is) | 1 dag | |
| Gebakken of bereide vis, gekookte garnalen, gekookte mosselen | 2 dagen | 3 maanden |
| Gerookte vis (niet voorverpakt) | 2 dagen | 3 maanden |
| Hollandse kaas | 14 dagen | 2 maanden |
| Smeerkaas | 7 dagen | |
| Geraspte Hollandse kaas | 2 dagen | |
| Schimmelkazen van gepasteuriseerde melk (zoals brie en camembert), harde boerenkaas, port salut, roomkaas, feta, mozzarella | 4 dagen | 3 maanden |
Deze bewaartijden zijn gebaseerd op de bewaarwijzer van het Voedingscentrum. Wilt u weten hoelang u andere producten kunt bewaren? Kijk dan in de bewaarwijzer van het Voedingscentrum Daar vindt u ook meer informatie over voedselveiligheid.
Eten buiten de deur
Eet u in een restaurant, broodjeszaak of snackbar? Of eet u bij familie of vrienden? Vraag dan of het eten volgens deze adviezen is bereid.
Eet geen maaltijden van afhaalrestaurants. Deze worden vaak langer dan een uur warm gehouden.
Eten van thuis meenemen tijdens opname?
In het ziekenhuis wordt het eten volgens deze adviezen klaargemaakt. Neemt u een warme maaltijd van thuis mee? Zorg er dan voor dat de maaltijd volgens de adviezen in deze folder is klaargemaakt. Vervoer de maaltijd in een koeltas met koelelementen. Verwarm de maaltijd 4,5 minuut op 900 watt in de afdelingskeuken. Roer de maaltijd tijdens het verwarmen een keer door.
Vragen
Neem bij over de voeding gerust contact op met de diëtist. Bent u opgenomen in het ziekenhuis? Vraag dan aan de verpleegkundige om contact met een diëtist. Bent u weer thuis? Neem dan contact op via Mijn Antonius of bel tijdens het telefonisch spreekuur:
T 088 320 78 05
Maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag van 09.00 tot 09.30 uur.
Meer informatie
Meer informatie vindt u op: Eten bewaren (Bewaarwijzer) | Voedingscentrum.